Wydarzenia ostatnich lat uwydatniły znaczenie systemu ochrony zdrowia w strukturze silnego i sprawnego kraju. Pandemia, zaciągnięty dług zdrowotny, przyjęcie milionów uchodźców z Ukrainy, kryzys demograficzny – i widmo wojny. Choć rola opieki medycznej w każdej z tych sytuacji była inna, w każdej miał miejsce swoisty test systemu. Każda też udowodniła, że efektywna opieka medyczna jest absolutnie kluczowa, jest jednym z filarów instytucji państwa (tutaj należałoby też przypomnieć, że wydatki na zdrowie to rok rocznie druga pozycja budżetowa). Wydawałoby się, że po tym wszystkim kwestie związane ze zdrowiem powinny być bardzo widoczne w parlamentarnej kampanii wyborczej. Tak się jednak nie stało, a w umowie koalicyjnej zawartej przez Koalicję Obywatelską, Trzecią Drogę i Nową Lewicę nie znalazło się zbyt dużo na ten temat. Być może stało się tak za sprawą innych tematów, a być może przejaw braku zgodności między koalicjantami. Warto zatem wrócić do samych programów wyborczych ugrupowań, które tworzyć będą nowy obóz rządzący w Polsce. Przejrzeliśmy odpowiednie rozdziały udostępnionych dokumentów, a ich postulaty prezentujemy w formie tabeli z komentarzem – zawierającej cytaty i możliwie dokładne parafrazy najważniejszych punktów. 

Warto zwrócić uwagę, że najszerszy i zawierający najwięcej konkretów okazał się program na zdrowie w wydaniu Nowej Lewicy. Podano w nim rozwiązania, konkretne liczby, posłużono się w wielu kwestiach medycznym językiem. Stanowi to olbrzymi kontrast do dokumentu „100 konkretów na pierwsze 100 dni”, w którym znalazło się jedynie 5 zwięzłych punktów związanych bezpośrednio ze zdrowiem. Paradoksalnie, nie znajdziemy w nim zbyt wiele konkretów. Ktoś mógłby próbować tłumaczyć to faktem, że Koalicja Obywatelska zdecydowała się nie publikować typowego programu wyborczego, a skupić się na „quick wins”, czyli szybkich zmianach, jakie można wprowadzić w krótkim czasie. Uznajemy to jednak za zdecydowany minus, gdyż martwić może brak pomysłów na to, co dalej. Zarządzanie ochroną zdrowia wymaga zbudowania strategii – długodystansowego myślenia i systemowych rozwiązań. Program Trzeciej Drogi jest pod względem merytorycznym czymś pośrednim pomiędzy dwoma uprzednio wspomnianymi. Odnosi się do wielu istotnych spraw, lecz pozostaje dość lakoniczny w swoim przekazie. 

Finansowanie i główne wyzwania 

W rzeczywistości tylko Nowa Lewica przedstawiła postulat dalszego zwiększania finansowania ochrony zdrowia, ponieważ 7% PKB proponowane przez Trzecią Drogę zostało de facto osiągnięte, przynajmniej jeśli mowa jest o wydatkach całkowitych, a nie tylko sektora publicznego. Nowa Lewica bardzo wyraźnie akcentuje swój sprzeciw wobec prywatyzacji, do czego nie odnoszą się zupełnie jej koalicjanci. Każdy z nich chciałby rozwiązać problem kolejek – co interesujące, na zupełnie inne sposoby. Nie padły żadne deklaracje dotyczące wykorzystania KPO w systemie ochrony zdrowia.

Omawiana kwestia	Nowa Lewica	Koalicja Obywatelska	Trzecia Droga
Poziom finansowania	8% PKB	Brak deklaracji	7% PKB
Walka z zadłużeniem	Brak deklaracji	Brak deklaracji	Wesprzemy restrukturyzację długu i urealnimy wycenę świadczeń zdrowotnych.
Prywatyzacja	Powstrzymanie prywatyzacji ochrony zdrowia, zwłaszcza w dziedzinach takich jak psychiatria, stomatologia czy ginekologia. Powstrzymamy przekształcanie samorządowych szpitali i przychodni w spółki prawa handlowego.	Brak deklaracji	Brak deklaracji
Rozwiązanie problemu kolejek	Poprzez zwiększenie finansowania, jak powyżej.	Wprowadzimy łatwy w obsłudze i czytelny system rezerwacji wizyt (sms-y, maile) na kształt funkcjonującego w systemie prywatnym. W ten sposób ograniczymy liczbę nieodbytych wizyt i skrócimy kolejki.	Wizyta maksymalnie w ciągu dwóch miesięcy, a jeśli zabraknie terminów u specjalisty na NFZ, to państwo zrefunduje Ci wizytę prywatną.

Model systemu i jego struktura 

Zarówno Nowa Lewica jak i Trzecia Droga chcą postawić na zwiększanie roli Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ) oraz koordynację leczenia. Nowa Lewica proponuje przegląd świadczeń w celu przekierowania pacjentów niepotrzebnie hospitalizowanych do POZ i Ambulatoryjnej Opieki Specjalistycznej (AOS). Koalicja Obywatelska chce znieść limity w lecznictwie szpitalnym (wcześniej zostały zniesione dla wizyt u specjalistów przez rząd Zjednoczonej Prawicy), natomiast Lewica jako jedyna podnosi temat inwestycji w infrastrukturę i sprzęt. 

Omawiana kwestia	Nowa Lewica	Koalicja Obywatelska	Trzecia Droga
Rola Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ)	Zwiększenie roli placówek POZ. Będziemy rozwijać opiekę koordynowaną w POZ i wzmocnimy rolę koordynatora. Zadbamy o współpracę zespołu POZ z rodziną pacjenta przewlekle chorego. Będziemy dążyć do poszerzenia zespołu POZ, tak by oprócz lekarza, pielęgniarki i położnej w jego skład weszli także dietetyk, fizjoterapeuta, psycholog i farmaceuta.	Brak deklaracji	Kluczową rolę w systemie ochrony zdrowia będzie odgrywał lekarz POZ oraz wspierający go koordynator opieki zdrowotnej, który będzie przewodnikiem pacjenta po systemie ochrony zdrowia.
Stosunek do opieki szpitalnej	Szpitale są przepełnione pacjentami, którzy mogą być skutecznie leczeni w placówkach POZ. Ograniczymy nadmierną hospitalizację poprzez poprawę koordynacji działań placówek zdrowotnych i odpowiednie finansowanie POZ i AOS. Szpitale zostaną odciążone z wykonywania zadań, które można realizować na niższych szczeblach.	Zniesiemy limity NFZ w lecznictwie szpitalnym, dzięki czemu znacząco skróci się czas oczekiwania na konsultacje i zabiegi.	Brak deklaracji
Inwestycje	Przeznaczymy dodatkowe 4 mld zł rocznie na remonty i zakup sprzętu w szpitalach powiatowych i wojewódzkich.	Brak deklaracji	Brak deklaracji

Personel i kształcenie przyszłych kadr 

Nowa Lewica i Trzecia Droga chcą podwyższać wynagrodzenia medyków, ci drudzy w powiązaniu z przeciętnym wynagrodzeniem w sektorze przedsiębiorstw. Obie opcje są także za systemem „no fault” promowanym ostatnimi czasy przez środowiska lekarskie. Przedstawiciele lewicy chcieliby z kolei odciążyć lekarzy przekazując więcej kompetencji innym zawodom medycznym. 

Omawiana kwestia	Nowa Lewica	Koalicja Obywatelska	Trzecia Droga
Warunki pracy oraz wynagrodzenia	Stworzymy odpowiednie warunki pracy pielęgniarkom i absolwentom innych kierunków medycznych, aby zachęcić ich do pracy w publicznych placówkach ochrony zdrowia w Polsce. Zapewnimy lepsze wykorzystanie istniejących kadr medycznych poprzez racjonalny podział obowiązków w systemie, w tym zwiększając autonomię i odpowiedzialność „nielekarskich” zawodów medycznych.	Brak deklaracji	Zapewnimy godne płace lekarzom, pielęgniarkom i całemu personelowi medycznemu. Kwoty gwarantowane ustawowo, wyliczane w oparciu o kroczącą zmianę współczynnika pracy i bezpośrednio powiązane z przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem w sektorze przedsiębiorstw.   Bezpłatna pomoc psychologiczna dla medyków, dedykowane linie telefoniczne oraz konsultacje psychiatryczne.
Specjalizacje lekarskie	Zwiększymy liczbę przyjęć na specjalizacje lekarskie zgodnie z potrzebami społecznymi. Jednocześnie skierujemy dodatkowe środki, aby zagwarantować jakość kształcenia.	Brak deklaracji	Brak deklaracji
Opiekunowie medyczni	Odciążymy lekarzy i pielęgniarki, zapewniając zatrudnienie asystentów i opiekunów medycznych na każdym oddziale.	Brak deklaracji	Brak deklaracji
System „no fault”	Znowelizujemy ustawę o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, aby wprowadzić w życie zasadę no-fault.	Brak deklaracji	Wprowadzimy zasadę no-fault i rozwiązania prawne, które ograniczają nadmierne obciążenie pracą osób wykonujących zawody medyczne.

Poszczególne gałęzie opieki 

W przedstawionych deklaracjach, zdecydowany prym wiedzie psychiatria, geriatria oraz stomatologia. Lewica poruszyła także temat dostępu do porad ginekologicznych i urologicznych dla nastolatków, którzy mogliby korzystać z nich bez udziału rodziców. Dostęp do badań prenatalnych został wspomniany we wszystkich z omawianych programów. Cieszyć może podkreślenie znaczenia profilaktyki i szczepień, choć próżno szukać pomysłów na przygotowanie państwa do możliwych przyszłych pandemii i kryzysów. Prawdopodobnie uznano, że wyborcy są zmęczeni tym tematem, choć odpowiedzialna władza powinna już teraz zacząć przygotowywać niezbędne środki i plany. Mamy nadzieję, że temat ten nie zostanie odstawiony na półkę. 

Omawiana kwestia	Nowa Lewica	Koalicja Obywatelska	Trzecia Droga
Psychiatria	Powszechnie dostępna pomoc psychologiczna i psychiatryczna finansowana przez państwo. Dostęp do psychologa bez skierowania.	Brak deklaracji	(Opieka psychologiczno-psychiatryczna dla medyków – opisane wyżej)
Geriatria	Brak deklaracji	Dzięki odblokowanym środkom unijnym zwiększymy dostępność lekarzy geriatrów oraz opieki długoterminowej.	Poprawimy warunki leczenia osób z chorobami przewlekłymi. Zwiększymy finansowanie publicznych miejsc opieki paliatywnej, a także wesprzemy rozwój opieki długoterminowej i geriatrycznej.
Stomatologia	Rozszerzymy pakiet gwarantowanych świadczeń z zakresu leczenia stomatologicznego, w tym o leczenie kanałowe i nowoczesne wypełnienia wszystkich zębów oraz wysokiej jakości protetykę. Na bazie punktów nocnej pomocy stomatologicznej utworzymy sieć całodobowych stomatologicznych oddziałów ratunkowych.	Bon na leczenie stomatologiczne dla dzieci i młodzieży do wykorzystania w każdym gabinecie stomatologicznym. Przywrócimy opiekę dentystyczną w szkołach podstawowych.	Brak deklaracji
Opieka zdrowotna młodych	Starsze nastolatki powinny mieć prawo do wizyty ginekologicznej bez asysty rodzica. Umożliwimy korzystanie z porady ginekologicznej lub urologicznej przez osobę małoletnią powyżej 15. roku życia na podstawie wyłącznie własnej zgody.	Brak deklaracji	Brak deklaracji
Ginekologia	Brak deklaracji	Brak deklaracji	Zapewnimy dostęp do lekarza ginekologa w każdym powiecie w ramach Lokalnych Domów Zdrowia.
Badania prenatalne	Refundowane i powszechny dostęp do szerokiego katalogu badań.	Zapewnimy pełny dostęp do darmowych badań prenatalnych.	Poszerzymy wskazania do wykonania refundowanych przez płatnika badań prenatalnych, zwiększymy wycenę procedury porodu fizjologicznego ze znieczuleniem.
Profilaktyka i szczepienia	Zapewnimy wszystkim dostępne i bezpłatne szczepienia przeciwko grypie sezonowej, umożliwimy uzupełnianie szczepień na odrę i inne choroby zakaźne dla osób dorosłych. Poszerzymy grupę docelową bezpłatnych szczepień.	Bon na profilaktykę.	Postawimy większy nacisk na zapobieganie chorobom. W wieku 40, 50 i 60 lat każdy otrzyma zaproszenie na bezpłatny generalny bilans zdrowia.

Polityka lekowa państwa 

Do tej niesamowicie ważnej kwestii – gospodarki farmaceutykami oraz wsparcia krajowej produkcji leków w celu osiągnięcia większej niezależności od importu – odnosi się jedynie Nowa Lewica, proponując silną interwencję Państwa w ten rynek. 

Omawiana kwestia	Nowa Lewica	Koalicja Obywatelska	Trzecia Droga
Dostęp do leków	Każdy lek na receptę będzie kosztował nie więcej niż 5 złotych za opakowanie. Taka sama zasada będzie dotyczyć wyrobów medycznych, takich jak pompy insulinowe, aparaty słuchowe czy inhalatory. Dla dzieci, emerytów, rencistów, kobiet w ciąży i pacjentów po przeszczepach leki na receptę dostępne będą bezpłatnie.	Brak deklaracji	Brak deklaracji
Bezpieczeństwo lekowe	Systemowo zabezpieczymy zaopatrzenie aptek. Będziemy skutecznie zwalczać wywożenie leków z Polski przez mafie lekowe, m.in. zwiększając ściągalność kar pieniężnych z podmiotów i osób zamieszanych w ten proceder. Uruchomimy program rozwoju krajowego przemysłu farmaceutycznego finansowany z budżetu państwa.	Brak deklaracji	Brak deklaracji

Kwestie wrażliwe społecznie 

Podczas, gdy Nowa Lewica stawia na walkę o prawa pacjentów, Koalicja Obywatelska i Trzecia Droga chciałyby dotrzeć z niemal tą samą propozycją – tworzenia lokalnych, kompleksowych ośrodków opieki zdrowotnej – na poziom powiatów. Pewnym zaskoczeniem jest śmiałe odniesienie się do trudnych światopoglądowo kwestii przez centrową Trzecią Drogę, starającą się zachować charakter umiarkowanie konserwatywny. Jak wiadomo, ton w tym obszarze nadawany jest zazwyczaj przez ugrupowania lewicowe. Wszystkie partie bardzo chętnie opowiadają się za rozwiązaniami liberalnymi. 

Omawiana kwestia	Nowa Lewica	Koalicja Obywatelska	Trzecia Droga
Równość w dostępie	Dofinansujemy urząd Rzecznika Praw Pacjenta tak, by mógł w należytej skali czuwać nad godnością pacjentów. Stworzymy standardy organizacyjne opieki zdrowotnej dla grup szczególnie narażonych na złe traktowanie i dyskryminację.	Na obszarach pozbawionych odpowiedniej diagnostyki stworzymy Powiatowe Centra Zdrowia zapewniające powszechny i równy dostęp do diagnostyki i AOS.	Utworzymy Lokalne Domy Zdrowia na poziomie powiatów, które będą oferowały diagnostykę, wizyty u specjalistów, nocną i świąteczną opiekę lekarską. Zagwarantujemy dostęp do ginekologa w każdym powiecie. Utworzymy Poradnie Leczenia Następstw Przemocy Seksualnej na terenie całego kraju.
Antykoncepcja	Antykoncepcja awaryjna będzie dostępna bez recepty. Uniemożliwimy odmowę wydania antykoncepcji w aptekach poprzez powoływanie się na tzw. „klauzulę sumienia”	Zapewnimy dostęp do antykoncepcji awaryjnej bez recepty.	Będziemy finansować antykoncepcję hormonalną oraz ratunkową.
In vitro	Wprowadzimy krajowy program leczenia niepłodności, w tym przez zapłodnienie pozaustrojowe (in vitro).	Na stałe wprowadzimy finansowanie in vitro z budżetu państwa. Na finansowanie procedury in vitro przeznaczymy nie mniej niż 0,5 mld zł.	Będziemy finansować zabiegi leczenia niepłodności.
Aborcja	Wprowadzimy uzależnione wyłącznie od decyzji kobiety prawo do przerwania ciąży do 12 tygodnia.	Aborcja do 12 tygodnia ciąży będzie legalna, bezpieczna i dostępna. Likwidacja klauzuli sumienia w ramach NFZ. Decyzja musi należeć do kobiety.	Odwrócimy negatywne skutki orzeczenia TK ws. dopuszczalności przerywania ciąży. Następnie zorganizujemy referendum w tej sprawie.

Mamy głęboką nadzieję, że brak zbyt wielu odniesień do obszaru ochrony zdrowia w zawartej umowie koalicyjnej nie oznacza, że nie jest to priorytet dla nowego rządu, a różnorodność poglądów w wielu kwestiach nie przyniesie chaosu i paraliżu decyzyjnego. Polska medycyna potrzebuje zdecydowanych działań w celu zniwelowania „długu zdrowotnego”, który zaciągnęliśmy w czasie pandemicznej izolacji. Obserwując dotychczasowe efekty pracy polskich medyków, można spodziewać się pozytywnych rezultatów w przypadku dalszych inwestycji i wzrostu finansowania systemu (więcej o tym w naszym artykule dla Fundacji Republikańskiej). Będziemy uważnie śledzić realizację przedstawionych postulatów. Status wdrażania „100 konkretów na pierwsze 100 dni” można już teraz śledzić na stronie https://skrotpolityczny.pl/100-konkretow/.

Źródła:

• https://klub-lewica.org.pl/program
• https://platforma.org/upload/document/201/attachments/412/100%20Konkretow!.pdf
• https://100konkretow.pl/wszystkie-konkrety/
• https://polska2050.pl/profilaktyka-zdrowotna-i-krotsze-kolejki-do-lekarza/
• https://polska2050.pl/podwyzki-w-ochronie-zdrowia-i-godne-warunku-pracy/
• https://polska2050.pl/zdrowie-kobiet-priorytetem-referendum-w-sprawie-aborcji/
• https://polska2050.pl/trzecia-droga/12-gwarancji-trzeciej-drogi/